فرهنگ و معارف اسلامی شیعه

فرهنگ و معارف اسلامی شیعه

فرهنگ و معارف اسلامی شیعه

فرهنگ و معارف اسلامی شیعه

عناوین یادداشت‌ها

  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 13:45
    (ص20) 6 - ادوار شیعه مقدمه همان گونه که بیان شد ، نخستین دوره حیات شیعه ، زمان حیات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله است . نوبختی می گوید : ((شیعه ، نخستین فرقه اسلامی است ؛ آنان پیروان علی علیه السلام و معتقدان به امامت او بودند که در زمان پیامبر صلی الله علیه و آله و پس از آن وجود داشتند . اولین کسانی که در اسلام به...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 13:44
    (ص21) فرقه های شیعه در کتابهای فرق و مذاهب ، فرقه های فرعی متعددی برای شیعه ذکر کرده اند که اکثر آنها جعلی است . بسیاری از این فرقه ها به نام یک عالم یا متکلم شیعی است که اختلافات جزئی با یکدیگر داشته اند . مهمترین فرقه هایی که برای شیعه ذکر شده است عبارت اند از : غلات ، کیسانیه ، زیدیه ، اسماعیلیه و امامیه . غلات به...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 13:42
    (ص22) 7 - امامیه مقدمه امام در لغت به کسی گفته می شود که به او اقتدا شود و مردم از او پیروی کنند . (80) چنان که می بینیم معنای لغوی شیعه و امام کاملا متناسب و متمم یکدیگرند ؛ شیعه به معنی پیروان است و امام کسی است که از او پیروی می شود . به این ترتیب ، نقش اساسی دو مفهوم قرآنی ((امام )) و ((امت )) که هر دو از یک ریشه...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 13:40
    (ص23) اصول دین در مکتب امامیه متکلمان امامیه از گذشته های دور پنج اصل را به عنوان اصول عقاید معرفی می کردند که عبارت از : توحید ، عدل ، نبوت ، امامت و معاد . انتخاب این پنج اصل نه به دلیل انحاصر مسائل اعتقادی در آنها ، بلکه به دلیل اهمیت بسیار این اصول در مقایسه با دیگر معارف اعتقادی بوده است . البته بسیاری از مباحث...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 13:38
    (ص24) متکلمان امامیه در یک تقسیم بندی اولیه ، متکلمان برجسته امامیه را می توان در دو طبقه اصلی جای داد : طبقه اول متکلمان عصر حضورند که غالبا از اصحاب امامان و تربیت یافتگان مستقیم ایشان به شمار می روند ، و طبقه دوم که متکلمان عصر غیبت هستند . البته متکلمان عصر غیبت به طبقات متعددی تقسیم می شوند هه بدون تردید برای...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 13:22
    (ص25) متکلمان عصر غیبت با آغاز غیبت صغرای امام دوازدهم مهدی موعود (عج ) در سال 260 هجری ، متکلمان شیعه از فیض حضور امام محروم می شوند . بنابراین تمام متکلمانی که از آن تاریخ تا کنون می زیسته اند ، از متکلمان عصر غیبت به شمار می روند . در اینجا تنها به مهمترین متکلمان که بیشتر در قرن چهارم و پنجم می زیسته اند اشاره ای...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 13:20
    (ص26) چکیده بخش متکلمین امامیه 1 . معنای لغوی امام و شیعه متمم یکدیگرند ، شیعه به معنی پیروان است و امام کسی است از او پیروی می شود امامیه یا شیعه اثنی عشریه اصطلاحا به کسانی گفته می شود که گذشته از اعتقاد به امامت بلافصل علی علیه السلام پس از او حسین بن علی علیه السلام و حسین بن علی علیه السلام و نه فرزند ایشان که...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 13:18
    (ص27) 8 - زیدیه زیدیه فرقه ای هستند که پس از امام علی علیه السلام و امام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام به امامت زید فرزند امام سجاد علیه السلام قاتل اند و امام سجاد علیه السلام و سایر امامان بعدی شیعه اثنی عشریه را تنها به عنوان پیشوایان علم و معرفت می پذیرند . نکته مهم در بررسی این فرقه آن است که باید حساب...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 13:16
    (ص28) مذهب زیدیه پس از زید ، در بین پیروان او دانشمندانی پدید آمدند که به تنظیم عقاید و احکام زیدیه پرداختند و بدین ترتیب ، مذهب زیدیه پدید آمد . گرچه دانشمندان زیدیه به سیره عملی و نوشته های زید توجه داشتند ، اما در عقاید از معتزله و در فقه از مکتب ابوحنیفه تاءثیر پذیرفتند . عقیده زیدیه درباره امامت به این صورت است...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 13:15
    (ص29) فرقه های زیدیه مهمترین فرقه های زیدیه را معمولا سه فرقه جارودیه ، سلیمانیه و صالحیه دانسته اند که در اینجا به اختصار به شرح آرای آنها خواهیم پرداخت . 1- جارودیه : این گروه پیروان ابو جارود ، زیاد بن ابی زیاد (م 150 یا 160 هق ) ملقب به سرحوب هستند که گاهی سر حوبیه نیز نامیده می شوند . ابوجارود ابتدا از اصحاب امام...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 13:13
    (ص30) 9 - اسماعیلیه مقدمه اسماعیلیه فرقه ای هستند که به امامت شش امام اول شیعیان اثنی عشری معتقدند اما پس از امام صادق علیه السلام بزرگترین فرزند او ، اسماعیل یا فرزند اسماعیل ، محمد ، را به امامت می پذیرند . به این ترتیب ، آنان به هفت امام معتقدند و همین مطلب اعتقاد مشترک در میان همه فرقه های اسماعیلیه است ، و یکی از...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 13:11
    (ص31) فاطمیان فاطمیان از دسته ای از اسماعیلیه هستند که امامت را در فرزندان محمد بن اسماعیل جاری می دانند . آنان امامان را به دو قسم مستور و ظاهر تقسیم می کنند . پس از امامان هفتگانه ، یعنی شش امام اول امامیه و محمد بن اسماعیل ، نوبت به امامان مستور می رسد . این امامان به طور مخفیانه مردم را به آیین اسماعیلی دعوت می...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 13:08
    (ص32) تعلیم مذهبی فاطمیان فاطمیان همچون دیگر فرقه های اسماعیلیه به تمایز میان ظاهر و باطن دین معتقدند ؛ ولی برخلاف قرامطه که تنها باطن را می پذیرند ، و برخلاف اسماعیلیان نخستین که بر باطن و حقایق مکتوم در آن تاءکید داشتند ، اسماعیلیان فاطمی ظاهر و باطن را مکمل یکدیگر می دانند و مراعات تعادل بین آن دو را واجب می شمرند...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 12:59
    (ص33) قرامطه همان گونه که بیان شد قرامطه پیروان فردی ملقب به قرمط یا قرمطویه هستند و از فرقه مبارکیه منشعب شدند . مبارکیه برخلاف اسماعیلیه خالصه که پس از امام صادق علیه السلام به امامت اسماعیل معتقد بودند ، به امامت محمد فرزند اسماعیل اعتقاد داشتند . قرمطویه ابتدا پیرو فرقه مبارکیه بود اما پس از مدتی با ابراز آراء...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 12:57
    (ص34) بخش سوم : اهل سنت مقدمه واژه ((اهل سنت )) به معنا پیرو یا پیروان سنت (قول ، فعل و تقریر) پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله است . البته این مفهوم به خودی خود شامل همه مسلمانان می شود چرا که اولین نشانه مسلمانی ، پیروی از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله می باشد . اما این کلمه در اصطلاح ، معنای خاص خود را دارد که...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 12:56
    (ص35) 10 - معتزله مقدمه اعتزال به معنای ((کناره گیری )) است . در فرهنگ اسلام ، دو گروه به این نام خوانده شده اند . بنابر آنچه نوبختی آورده است ، نام معتزله نخستین بار بر یک گروه سیاسی اطلاق شد . بر طبق این گزارش ، پس از آنکه امام علی علیه السلام به خلاف رسید ، عبدالله بن عمر ، محمد بن مسلمه انصاری ، اسمامة بن زید و...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 12:54
    (ص36) روش کلامی معتزله در اندیشه معتزله ، عقل و احکام عقلی نقشی اساسی و تعیین کننده در کشف و استنباط عقاید دینی و نیز اثبات و دفاع از این عقاید بر عهده دارد . در این روش هر مساءله ای را باید بر خرد آدمی عرضه کرد و تنها با یافتن توجیهی عقلانی برای آن ، قابل پذیرش خواهد بود . مبنا و اساس این مکتب بر آن است که ((همه...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 12:46
    (ص37) عقاید معتزله متکلمانی که به معتزله شهرت یافته اند ، دارای اندیشه های گوناگونی هستند و در بسیاری از موضوعات کلامی با یکدیگر اختلاف نظر دارند . همین مطلب باعث شده است که این گمان پدید آید که معتزله یک مکتب خاص نیست ، بلکه تنها یک روش کلامی است که در آن بر عقل و مبادی عقلی تکیه می شود . (149) امام بسیاری از محققان...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/31 12:41
    (ص38-39) 11 - اهل الحدیث مقدمه 11 - اهل الحدیث مقدمه مکتب اهل الحدیث ، افزون بر اینکه خود یکی از نخستین جریانها و گرایشهای مهم اعتقادی در اسلام به شمار می رود ، در پیدایش مکتب اشعری نیز تاءثیر فراوان داشته است . از این رو قبل از بحث درباره مکتب اشعری ، بهتر است به اجمال روش و آرای این گروه را نیز از نظر بگذرانیم ....
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/30 16:48
    (ص40) 12 - اشاعره مقدمه 12 - اشاعره مقدمه اشاعره نامی است برای پیروان ابوالحسن اشعری (260 - 324 هق ) . همان گونه دیدیم ، پیدایش مذهب اعتزال ، تا حدی بازتاب دو جریان متضاد خوارج و مرجئه در مساءله ایمان و عمل و حکم مرتکب کبیره بود . اما ابوالحسن اشعری ، در صدد یافتن راهی میان روش افراطی معتزله در استفاده از عقل و...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/30 16:47
    (ص41) آرای اشعری آرای اشعری در این قسمت سعی خواهیم کرد نتیجه روش اشعری را در برخی عقاید وی نشان دهیم . از این رو عقیده او را با عقاید اصحاب حدیث و معتزله با اجمال مقایسه خواهیم کرد . 1 . صفات خبریه : در علم کلام ، گاه صفات الهی را به صفات ذاتیه و خبریه تقسیم می کنند . منظور از صفات ذاتیه ، کمالاتی چون علم و قدرت است...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/30 16:43
    (ص42) استمرار و تطور مذهب اشعری استمرار و تطور مذهب اشعری مذهب ابوالحسن اشعری در طول زمان دچار تحولاتی گشت . دیدگاههای او در آغاز مورد پذیرش علمای اهل سنت قرار نگرفت ، به طوری که اینجا و آنجا با او سخت به مخالفت برخاستند . اما این مخالفتها عملا سودی نبخشید و مکتب اشعری به تدریج بر حوزه های فکری اهل سنت چیره شد . اولین...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/30 16:40
    (ص43) 13 - ماتریدیه مقدمه 13 - ماتریدیه مقدمه چنان که گذشت ، مکتب اشعری در اوایل سده چهارم هجری پا به میدان گذاشت . هم زمان با نهضت اشعری در عراق ، دو نهضت کلامی دیگر ، که در روش ، اهداف و عقاید با وی مشابهات بسیار داشتند ، یکی در ماوراء النهر و دیگری در مصر به ظهور رسیدند . بنیانگذار یکی از این دو نهضت ، ابومنصور...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/30 16:37
    (ص44) 14 - وهابیت مقدمه 14 - وهابیت مقدمه در مباحث قبل دیدیم که اهل احدیت و در راءس آنها احمد بن حنبل تنها به جمع آوری احادیث می پرداختند و مخالف هر گونه تعقل و تکلم پیراممون آیات و احادیث اعتقادی بودند . با ظهور اشعری ، این روش تعدیل شد و تعقل نه به عنوان روش کشف حقایق بلکه به منظور دفاع از معارف حدیثی به کار گرفته...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/30 16:30
    (ص45) اصلاح سلفیه اصلاح سلفیه وهابیه ، در مورد خود عنوان سلفیه را بکار می برند . سلف به معنای پشتیبان و قدماست و در مقابل واژه خلف ، به معنای متاءخران ، بکار می رود . در فرهنگ اسلامی وقتی واژه سلف بکار می رود معمولا صحابه و تابعان و محدثان بزرگ قرن دوم و سوم قمری قصد می شود . وهابیان با استفاده از کلمه سلفیه ادعا می...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/30 16:27
    (ص46) عقاید وهابیت عقاید وهابیت وهابیان از جهتی شبیه خوارجند . خوارج بر اساس تلقی خاصشان از ایمان و کفر ، دیگر مسلمانان را کافر و مشرک می دانستند . وهابیه نیز بر اساس تلقی خاصشان از توحید ، بسیاری از آداب اسلامی را شرک و کفر می دانند و در نتیجه معتقدان و عمل کنندگان به این آداب را که همه مسلمانان غیر وهابی هستند ،...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/30 15:44
    (ص47) بخش چهارم : غُلات مقدمه بخش چهارم : غُلات مقدمه غلو در لغت به معنای تجاوز کردن از حد و افراط کردن در چیزی است . (201) اما در علم مذاهب و فرق به گروههایی غالی گفته می شود که انسانی را به مرتبه خدایی یا فرد عادی رابه مقام پیامبری رسانده باشند ، گرچه غالبا درباره کسانی که در خصوص امامان اهل بیت علیه السلام غلو کرده...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/30 15:42
    (ص48) 15 - دروزیه مقدمه 15 - دروزیه مقدمه در بحث از فاطمیان اسماعیلی اشاره شد که فرقه دروزی از مذهب اسماعیلیه انشعاب یافته است که به دلیل غلوی که در این فرقه وجود دارد ، معمولا همراه با دیگر فرقه های غالی ذکر می شود . در زمان حکومت الحاکم بامرالله (375 - 411 ق ) ششمین خلیفه فاطمی ، گروهی از اسماعیلیان درباره الحاکم...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/30 15:38
    (ص49) 16 - اهل حق و نصیریه مقدمه 16 - اهل حق و نصیریه مقدمه اهل حق ، علی اللهی ، سر سپردگان ، یارسان ، غلات ، نصیریه ، علویان و . . . نامهایی است برای افداد و گروههایی که در مورد امام علی علیه السلام راه غلو را پیموده اند و او را به درجه خدایی رسانیده اند و برای خود آداب و رسون خاص وضع کرده اند . برخی از این گروهها...
  • مطالعه کتاب آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی 1394/05/30 15:34
    (ص50) تاریخ پیدایش و گسترش مذهب اهل حق تاریخ پیدایش و گسترش مذهب اهل حق درباره تاریخ پیدایش فرقه های اهل حق اختلاف نظر وجود دارد و در این باره مدارک مستندی در دست نیست . در کتابهای قدیمی که تا قرن پنجم نگاشته شده ، نامی از اهل حق دیده نمی شود . اگر ملاک اهل حق بودن را صرفا غلو درباره امام علی علیه السلام بدانیم در این...